Japanski eksperimentalni film: produktivne godine

Vizije: Između sličica
 
10. 02. 2026. | Kino Kinoteka | 18:00 h

Američki underground film tijekom 1960-ih snažno se širi Japanom i značajno utječe na nezavisnu scenu i potiče novu generaciju eksperimentalnih autora. U istom razdoblju nastaju brojne prikazivačke platforme i nezavisni kolektivi, poput tokijskog Image Foruma, koji omogućuju razmjenu, susrete i međusobne utjecaje među filmašima. Ta nova generacija istražuje strukturalistički pristup filmu, osobito ispitujući principe filmske mehanike i materijalnosti medija. Strukturalna tendencija u japanskom eksperimentalnom filmu tog razdoblja prepoznaje se u istančanom odnosu prema formi, fiksnom kadru, titranju slike i (re)fotografiranju prizora s ciljem istraživanja mehaničkih postupaka koji pridonose doživljaju filma kao perceptivnog događaja, a ne narativno strukturirane priče. Riječ je o iznimno plodnom razdoblju koje obilježavaju i „dnevnički” autori te nezavisni kratkometražni animatori, rijetko prikazivani i valorizirani u europskom kontekstu.

Počevši od ključnog filma Atman (1975), pionira japanske avangarde Toshija Matsumota, snimljenog na infracrvenom filmu u tehnici stop-animacije, program nastavljaju materijalne sinestezije Jun’ichija Okuyame My Movie Melodies kao i kronotopska promišljanja svjetla Hiroshija Yamazakija. Ideja filma kao niza statičnih kadrova ili fotografija dodatno je naglašena vidljivošću okvira slike u filmovima Isaa Kōte The Dutchman’s Photographs (1976) te u nostalgičnim rekonstrukcijama Switchback (1976) Kawanake Nobuhira. Postmodernistički meta-slikovni komadi usmjereni na odnos između slike i onoga što one predstavljaju područje je djelovanja filmaša Akihika Morishite u radu Xenogenesis, a program zaključuje rad jednog od najvažnijih japanskih eksperimentalnih filmaša, Takashija Ita, rijetko prikazana studija duge ekspozicije Grim, čiji je stil i interes snažno oblikovan pod utjecajem njegova mentora Toshija Matsumota.

Program Između sličica nastavlja tradiciju kritičkog sagledavanja japanskog eksperimentalnog filma kroz prizmu strukturalnih i konceptualnih pristupa koji su obilježili razvoj nezavisnog filma u Japanu sedamdesetih i osamdesetih godina, a fokusiran je na radove čitave generacije, počevši od Toshija Matsumota pa sve do radova njegova učenika, Takashija Ita. S obzirom da je samo dio filmova u programu digitaliziran, gostujući program predstavlja rijetku priliku za upoznavanje s radovima u izvornom formatu.
 
Atman, Toshio Matsumoto, 1975, 16mm, 11'
 
My Movie Melodies, Jun’ichi Okuyama, 1980, 16mm, 6'
 
Dutchman’s Photograph, Isao Kota 1974, 16mm, 7'
 
Switchback, Nobuhiro Kawanaka, 1976, 16mm, 9'
 
Film Display, Shunzo Seo,1979, 16mm, 5'
 
Heliography, Hiroshi Yamazaki, 1979, 16mm, 6'
 
Ultramint, Tadashi Hirose, 1980, 16mm, 9'
 
Pulse, Keiichi Minegishi, 1981, 16mm, 6'
 
Still Movie, Yoichi Nagata, 1978, 16mm, 3'
 
Xénogénèse, Akihiko Morishita, 1981, 16mm, 7'
 
Grim, Takashi Ito, 1985, 16 mm, 8'
 
 
Više o filmovima u programu pročitajte ovdje.
  
 
Image Forum osnovan je 1977. godine u Tokiju kao nasljednik kinoteke Underground Center, posvećene prikazivanju i afirmaciji domaćeg i međunarodnog eksperimentalnog filma. Područje djelovanja Image Foruma danas obuhvaća distribuciju, edukaciju te organizaciju istoimenog festivala.
 
--

Mjesečni program "Vizije: Iz Kratke baze 25 FPS-a" posvećen je autorima i djelima koji su istraživanjem mogućnosti filmskog jezika pomicali granice medija te ponudili novu perspektivu onoga što sedma umjetnost može biti. Od 2020. godine realizira se u partnerstvu s Centrom za kulturu i film Augusta Cesarca.